Nowa upadłość konsumencka 2014. Najważniejsze zmiany. Nowa definicja niewypłacalności




Nowelizacja prawa upadłościowego i naprawczego przyjmuje, że konsument jest niewypłacalny, jeżeli ocena jego sytuacji finansowej wskazuje, że utracił on zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

 

Istnieje domniemanie, że konsument jest niewypłacalny, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza 3 miesiące. Ciężar dowodu, że dłużnik jest w stanie spłacić zadłużenie przeniesiony zostaje na dłużnika. Przyjmuje się, że trzymiesięczne opóźnienie w zapłacie pozwala uznać, że sytuacja dłużnika jest na tyle zła, że w braku dowodu przeciwnego powinno dojść do ogłoszenia upadłości.

Definicja ta pozwoli na uznawanie za osobę niewypłacalną jedynie dłużników, którzy utracili rzeczywiście możliwość regulowania swoich wymagalnych zobowiązań, a utrata tej możliwości wynika z całokształtu sytuacji finansowej dłużnika, a nie z innych przyczyn np. świadomego niepłacenia przez dłużnika wierzytelności, niemożliwości spłaty wynikającej z innej przyczyny niż finansowa np. choroba (pozorna niewypłacalność). Wyłączono tym samym możliwość uznania za niewypłacalnego konsumenta mającego możliwości majątkowe i dochodowe w zakresie spłaty długów, a nie czyniącego tego z najróżniejszych przyczyn. W tym przypadku przyczyna niepłacenia długów ma znaczenie przy uznaniu konsumenta za niewypłacalnego. W kontekście niewypłacalności stan faktycznego zaprzestania wykonywania zobowiązań pieniężnych jest istotny o tyle, o ile świadczy o niemożności zapłaty. Sam fakt braku zapłaty nie świadczy bowiem jeszcze o tym, że dłużnik jest niewypłacalny, a w konsekwencji, że powinno być wobec niego wszczęte postępowanie upadłościowe. Konieczny jest zły stan finansów, uniemożliwiający uregulowanie zobowiązań pieniężnych.

Dotychczas pojęcie niewypłacalności dotyczyło stanu, w którym dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych niezależnie od przyczyn takiego zachowania. Co prawda już wcześniej uznawano, że nie zachodzi stan niewypłacalności, jeżeli brak zapłaty przez dłużnika wynika z faktu nieuznawania swojego długu, a więc przyjęcia, że wierzytelność jest sporna, niemniej jednak powyższa zmiana ma znaczenie niebagatelne.

Należy przyjąć, że stan niewypłacalności może dotyczyć wierzytelności, które:
– są pieniężne (obowiązek zapłaty sumy pieniężnej)
– są wymagalne (minął już termin ich zapłaty)
– dłużnik uznaje za niesporne (nie zaprzecza ich istnieniu i zasadności)
– są przedmiotem żądań wierzycieli (wierzyciel nalega na zapłatę).

Co istotne, niewypłacalność opiera się na aspekcie dynamicznym – niemożliwości spłaty wymagalnych zobowiązań, a w żadnym wypadku nie dotyczy okoliczności przerostu długów ponad wartość majątku dłużnika (tzw. nadmierne zadłużenie). Ta okoliczność nie ma żadnego znaczenia dla uznania osoby za niewypłacalną.