Nowa upadłość konsumencka 2014. Najważniejszej zmiany. Podstawy ogłoszenia upadłości




Oprócz dwóch kluczowych okoliczności stanowiących podstawę ogłoszenia upadłości, a zatem:

1)      konsumenckiej zdolności upadłościowej – dłużnik nie może być przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą,

2)      niewypłacalności dłużnika – nową definicję niewypłacalności opisaliśmy w poprzednim wpisie,

 

przesłaną wszczęcia postępowania upadłościowego związaną z ustaleniem przyczyn niewypłacalności nie będzie już wąskie, a zarazem nieostre kryterium okoliczności „wyjątkowych” i „niezależnych od dłużnika”,  które obok stanu ubóstwa masy było główną przyczyną oddalania wniosków o upadłość w dotychczasowym stanie prawnym.

 

Ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej będzie wykluczone tylko w tych przypadkach, w których dłużnik doprowadził do niewypłacalności lub zwiększył stopień już istniejącej niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.  Zatem wyłącznie wina umyślna dłużnika bądź jego rażące niedbalstwo, badane przez sąd od chwili zaciągnięcia zobowiązania do chwili popadnięcia w niewypłacalność, będą główną przesłanką negatywną ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

 

Przesłanka ta  umożliwia sądowi kompleksową ocenę zachowania dłużnika zarówno na przedpolu niewypłacalności, jak i po jej wystąpieniu.

 

Taka konstrukcja pozwala sądowi odmówić upadłości oraz możliwości oddłużenia wyłącznie osobom, których nie cechowała tzw. moralność płatnicza dłużnika (inaczej rzetelność dłużnicza), a więc które ponoszą odpowiedzialność za powstanie niewypłacalności i które w ten sposób zostaną obciążone jej konsekwencjami tracąc szansę na nowy start.

 

Oprócz głównej przesłanki ogłoszenia upadłości ustawodawca sprecyzował trzy kolejne przesłanki negatywne uniemożliwiające ogłoszenie upadłości konsumenckiej, a które musiały zaistnieć w okresie 10 lat przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką:

 

1)      Prowadzono wobec dłużnika konsumenckie postępowanie upadłościowego, które zostało umorzone z winy dłużnika. Przyczyny umorzenia postępowania z winy dłużnika opiszę w inny miejscu.

2)      Dłużnik, mając taki obowiązek, nie złożył w terminie wbrew przepisom prawa wniosku o ogłoszenie upadłości. Dotyczy to przedsiębiorców indywidualnych oraz reprezentantów osób prawnych (np. prezes zarządu spółki z o.o. ), którzy pierwotnie naruszyli przepisy nie składając wniosku o ogłoszenie upadłości, a następnie zamierzają skorzystać z możliwości, jakie daje im upadłość konsumencka.

3)       Czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana przez sąd za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

 

Zatem ustalenie przez sąd zaistnienia jednej z poniższych okoliczności będzie uniemożliwiać dłużnikowi ogłoszenie upadłości konsumenckiej:

 

1)      nie minął rok czasu od chwili, gdy dłużnik przestał być przedsiębiorcą indywidualnym (decyduje chwila wykreślenia dłużnika z rejestru przedsiębiorców bądź faktycznego zaprzestania działalności gospodarczej w przypadku braku wpisu do rejestru)

2)      zadłużenie konsumenta nie czyni go jeszcze dłużnikiem niewypłacalnym

3)      dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności z winy umyślnej bądź rażącego niedbalstwa

4)      w ciągu ostatnich 10 lat prowadzono wobec dłużnika konsumenckie postępowanie upadłościowe, które zostało umorzone z winy dłużnika

5)      w ciągu ostatnich 10 lat dłużnik, mając taki obowiązek jako przedsiębiorca indywidualny bądź członek zarządu osoby prawnej, nie złożył w terminie wbrew przepisom prawa wniosku o ogłoszenie upadłości.

6)      w ciągu ostatnich 10 lat czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana przez sąd za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli.

 

Powyższe okoliczności dowodzą braku rzetelności po stronie dłużnika i dyskwalifikują jego osobę, jako mogącą skorzystać z przywileju oddłużenia. Jednakże, co niezwykle istotne, okoliczności te nie nakładają na sąd obowiązku oddalenia wniosku, a jedynie dają sądowi taką możliwość, co oznacza, że w przypadkach o drobnym stopniu zawinienia dłużnika oraz sprawach bagatelnych sąd – wbrew powyższym negatywnym okolicznościom – będzie mógł ogłosić upadłość konsumenta.

 

Powyższe zmiany w przepisach o upadłości konsumenckiej winny znacznie przyczynić się do udrożnienia procedury upadłościowej dla konsumentów i spowodować, że będzie ona dostępna dla szerszych kręgów osób niewypłacalnych.