Spis Wierzycieli we wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. O pewności oddłużenia.




Spis Wierzycieli stanowi jeden z elementów wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Biorąc pod uwagę podstawowy cel upadłości konsumenckiej – oddłużenie – jeden z najważniejszych. Kluczowa rola tego elementu wniosku o upadłość konsumencką ujawnia się, gdy wierzyciele upadłego zachowują się bierne w toku postępowania upadłościowego, a ich wierzytelności zostały ujawnione przez dłużnika w Spisie Wierzycieli. Skutkiem biernej postawy wierzyciela jest brak wciągnięcia jego wierzytelności na Listę Wierzytelności przez syndyka i nieuczestniczenie przez biernego wierzyciela w podziale funduszów masy upadłości ani w Planie Spłaty Wierzycieli. W tym wypadku Spis Wierzycieli zawarty we wniosku dłużnika ma kluczowe znaczenie w określeniu zakresu umorzenia zobowiązań dłużnika już po zakończeniu postępowania upadłościowego oraz wykonaniu Planu Spłaty Wierzycieli. Spis Wierzytelności Spornych stanowi odrębną kategorię wierzytelności i element wniosku o ogłoszenie upadłości. Przede wszystkim znajdą się tutaj wierzytelności przedawnione oraz te będące przedmiotem postępowań sądowych w toku. Kluczowe w niniejszych rozważaniach pozostają trzy przepisy: Podlegają umorzeniu tylko zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości art. 491(21) ust. 1 p.u. Nie podlegają umorzeniu zobowiązania, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu art. 491(21) ust. 2 p.u. W postanowieniu o ustaleniu Planu Spłaty Wierzycieli sąd określa, w jakim zakresie i w jakim czasie, nie dłuższym niż 36 miesięcy, upadły jest obowiązany spłacać zobowiązania uznane na Liście Wierzytelności art. 491(5) ust. 1 p.u. DŁUŻNIK WSKAZAŁ WIERZYCIELA W SPISIE WIERZYCIELI, ALE WIERZYCIEL POZOSTAŁ BIERNY I NIE ZGŁOSIŁ SWOJEJ WIERZYTELNOŚCI SĘDZIEMU-KOMISARZOWI Ujawnienie danego wierzyciela w Spisie Wierzycieli, a następnie bierna postawa wierzyciela ma ten skutek, że katalog wierzycieli objętych umorzeniem zobowiązania (oddłużeniem) będzie się różnił od katalogu wierzycieli, którzy będą zaspakajani w toku postępowania upadłościowego z likwidacji majątku upadłego oraz spłat upadłego w ramach Planu Spłaty Wierzycieli. Katalog wierzycieli objętych Spisem Wierzycieli sporządzonym przez dłużnika we wniosku o ogłoszenie upadłości decyduje o zakresie umorzenia zobowiązań już po wykonaniu Planu Spłaty Wierzycieli. Natomiast zaspokojenie wierzyciela z likwidacji majątku upadłego oraz w ramach Planu Spłaty Wierzycieli zależy od ustalenia jego wierzytelności poprzez uznanie jej na liście wierzytelności przez sędziego-komisarza (w drodze zgłoszenie wierzytelności przez wierzyciela bądź wciągnięcia jej na listę wierzytelności z urzędu). W jednej ze spraw borykaliśmy się z problemem przekonania jedynego wierzyciela upadłego do zgłoszenia swojej wierzytelności opiewającej, bagatela, na 2 mln zł z tytyłu podatku od nieruchomości. Otóż urząd miasta nie był zainteresowany zgłoszeniem swojej wierzytelności. Dopiero zagrożenie wszczęciem postępowania w ramach dyscypliny finansów publicznych skłoniło wierzyciela do zgłoszenia swojej wierzytelności – z korzyścią dla upadłego. Szczególnie wierzyciele byłych przedsiębiorców nie wykazują nadmiernej ochoty angażowania się w postępowaniu upadłościowym, ale co ciekawe dotyczy to również banków. Kilkakrotnie już spotkaliśmy się z przypadkiem braku zgłoszenia wierzytelności przez bank będący największym wierzycielem, a nie podlegającym wciągnięciu na listę wierzycieli z urzędu. O tyle łatwo przejść do porządku dziennego nad brakiem wierzyciela, że okres do oddłużenia trwa jednak przeważnie kilka lat. Natomiast problem katalogu umorzonych zobowiązań pojawia się dopiero na końcu całego postępowania. Jednocześnie największe ryzyko w tym zakresie ponoszą właśnie byli przedsiębiorcy. Problem wynika bardzo często z braku dokumentacji związanej z danym zobowiązaniem. Treść Spisu Wierzycieli. Dłużnik w Spisie Wierzycieli musi ująć 3 kategorie informacji o zobowiązaniu: Dane wierzyciela. Wysokość zobowiązania. Data zapłaty zobowiązania. DŁUŻNIK NIE WSKAZAŁ WIERZYCIELA W SPISIE WIERZYCIELI, A TEN NIE UCZESTNICZYŁ W POSTĘPOWANIU UPADŁOŚCIOWYM Sytuacja braku wskazania jakichkolwiek danych wierzyciela w Spisie Wierzytelności dotyczy w znaczącej mierze byłych przedsiębiorców starających się o ogłoszenie ich upadłości konsumenckiej. Wynika to z dużej liczby wierzycieli oraz braku dokumentacji dotyczącej zadłużenia (umowa, faktury, wezwania do zapłaty, wypowiedzenie umów kredytowych, wyroki i nakazy zapłaty, informacje o cesji wierzytelności, pisma od komornika sądowego). Nieujawnienie danego wierzyciela w Spisie Wierzytelności ani następnie w toku postępowania upadłościowego może skutkować wątpliwościami prawnymi co do zakresu oraz skuteczności umorzenia danego zobowiązania. Sąd nie umorzy zobowiązania upadłego, którego ten nie wciągnął do Spisu Wierzycieli, jeżeli: dany wierzyciel nie uczestniczył w postępowaniu upadłościowym na skutek zgłoszenia swojej wierzytelności (gdy dowiedział się np. z obwieszczenia) bądź na skutek umieszczenia jego wierzytelności na liście wierzycieli z urzędu (dotyczy to wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo) dłużnik umyślnie nie ujawnił wierzyciela w Spisie Wierzycieli lub na późniejszym etapie postępowania upadłościowego. Zatem, pomimo faktu, że wierzytelność w żaden sposób nie została ujawniona w toku postępowania upadłościowego może ona zostać umorzona, jeżeli nie doszło to tego z winy umyślnej dłużnika. Należy przyjąć, że jest to bardzo korzystne rozwiązania dla dłużników. Nawet jeśli dłużnik nieumyślnie nie wykazał wierzyciela w Spisie Wierzycieli, a wierzyciel ten nie brał udziału w postępowaniu upadłościowym, dłużnik nadal może liczyć na umorzenie takiego zobowiązania, jednak naraża się na postępowania sądowe już po oddłużeniu, których przedmiotem będzie skuteczność i zakres tego oddłużenia. Dopiero udowodnienie w odrębnym postępowaniu sądowym winy umyślnej dłużnika w nieujawnieniu zobowiązania będzie prowadzić do możliwości dochodzenia tego zobowiązania od dłużnika z umorzonymi długami. Zatem każda postać winy nieumyślnej, włącznie z rażącym niedbalstwem, w zakresie nieujawnienia zobowiązania będzie skutkować objęciem danego zobowiązania umorzeniem sądowym. Niestety będzie to oznaczało, że upadłość konsumencka po kilku latach zakończona oddłużeniem nie kończy wcale historii niewypłacalności danej osoby, lecz może mieć swój ciąg dalszy. Należy rekomendować umieszczanie nawet niedokładnych danych wierzyciela bądź niezupełnych, co stanowi lepsze rozwiązanie niż pominięcie danego wierzyciela. Jednakże w myśl art. 23 ust. 3 p.u. stosowanego odpowiednio dłużnik powinien podać przyczyny braku danego dokumentu/informacji i je uprawdopodobnić. Chodzi o to, aby syndyk podjął jakieś czynności informacyjne wobec takiego wierzyciela, który otrzyma szansę na zgłoszenie swojej wierzytelności. Jednocześnie upadły wykaże się starannością właściwą rzetelnemu dłużnikowi (choć należy przyznać, że już sam fakt braku szczegółowej wiedzy o zobowiązaniu stawia dłużnika w złym świetle). Dłużnik powinien zbierać i gromadzić historię każdego zobowiązania. Nie wyrzucać, nie palić i nie zostawiać dokumentów w starym mieszkaniu po jego opuszczeniu. Odbierać pocztę kierowaną na nieaktualny adres zamieszkania. Konieczne jest zwracanie uwagi na zmianę wierzyciela w drodze cesji wierzytelności. Od staranności dłużnika w zakresie gromadzenia wiedzy i dokumentów o obciążających go zobowiązaniach zależy zakres oddłużenia, ale przede wszystkim uprzednie ogłoszenie upadłości konsumenckiej.