Turystyka upadłościowa do sądu upadłościowego w Warszawie




Liczba sygnatur GU, czyli postępowań w przedmiocie ogłoszenia upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej („of”) w sądzie upadłościowym w Warszawie wskazuje na to, że kwitnie tam turystyka upadłościowa osób niewypłacalnych z całej Polski. Jest to rozwiązanie oczywiste i naturalne, jeśli weźmie się pod uwagę radykalne różnice w orzecznictwie występujące pomiędzy sądem upadłościowym w Warszawie a pozostałymi sądami. Wskazują na to statystyki oddalonych wniosków.

Dla naszej kancelarii sąd upadłościowy w Warszawie to przede wszystkim ogłoszone upadłości konsumenckie hazardzistów, zakupoholików, osób figurantów tzw. słupów w warunkach nadużycia zaufania oraz przemocy ekonomicznej (przeważnie w ramach jednego gospodarstwa domowego), a także byłych przedsiębiorców, którzy nie złożyli wcześniej obowiązkowego terminowego wniosku o ogłoszenie upadłości przedsiębiorcy. We wszystkich tych przypadkach linia orzecznicza sądu warszawskiego jest odważna i ambitna z korzyścią dla dłużników, a co najważniejsze, tej ambicji w kształtowaniu orzecznictwa nie można odmówić Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Jest to jedyny bodaj sąd okręgowy w Polsce, który potrafi zakwestionować postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej w kierunku przychylnym dłużnikowi. W większości sądów okręgowych w Polsce to się nie przydarza, a uchylone postanowienia o oddaleniu wniosku stanowią znikomą liczbę ogółu.

Składanie wniosku do sądu upadłościowego w Warszawie jest możliwe dzięki temu, że sprawy o ogłoszenie upadłości konsumenckiej rozpatruje sąd rejonowy – sąd gospodarczy właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika (center of main interest – COMI).

Wart. 19 ust. 1c Prawa Upadłościowego określono, że : W przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą lub zawodową domniemywa się, że głównym ośrodkiem jej podstawowej działalności jest główne miejsce wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej; w przypadku każdej innej osoby fizycznej domniemywa się, że głównym ośrodkiem podstawowej działalności jest miejsce zwykłego pobytu tej osoby.

Miejsce zwykłego pobytu nie jest pojęciem języka prawnego, a więc używanego w treści aktów prawnych. Na pewno natomiast zwykły pobyt to miejsce pobytu dłużnika w oderwaniu od miejsca potwierdzonego administracyjnie w postaci zameldowania. Zameldowanie nie jest konieczne zatem do ustalenia zwykłego pobytu, ale może być okolicznością na to wskazującą. Na pewno jednak pobyt zwykły nie może być pobytem okazjonalnym. Miejsce to musi stanowić centrum interesów życiowych dłużnika. Oczywiste jest, że duża część wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej dłużników niewypłacalnych zamieszkujących poza Warszawą tego warunku nie spełnia.

Praktyka naszej kancelarii wskazuje, że od pewnego czasu należy więcej trudu włożyć w uprawdopodobnienie okoliczności zwykłego pobytu dłużnika w Warszawie i okolicach. Samo wskazanie adresu dłużnika we wniosku może już nie wystarczyć ! Znaczne rozmiary turystyki upadłościowej do sądu upadłościowego w Warszawie skutkują coraz częstszym przekazywaniem przez sąd upadłościowy w Warszawie złożonych tam wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej do sądu uznanego za właściwy – w trybie art. 19 ust. 4 Prawa Upadłościowego: Jeżeli okaże się, że właściwy jest inny sąd, sprawę przekazuje się temu sądowi. Na postanowienie o przekazaniu sprawy nie przysługuje zażalenie. Postanowienie to wiąże sąd, któremu sprawa została przekazana. Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.

Od przekazania sprawy do sądu właściwego w trybie art. 19 ust. 4 (czyli jeszcze przed ogłoszeniem upadłości) należy odróżnić od zmiany sądu właściwego w trybie art. 149 ust. 3 Prawa Upadłościowego: Jeżeli w toku postępowania okaże się, że właściwy jest inny sąd, sprawę przekazuje się temu sądowi. Na postanowienie o przekazaniu nie przysługuje zażalenie. Postanowienie wiąże sąd, któremu sprawa została przekazana. Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy.
Przepis ten dotyczy bowiem tzw. właściwego postępowania upadłościowego, czyli już po ogłoszeniu upadłości. Czynności dokonane przez sąd upadłościowy w Warszawie pozostają w mocy. Jest to o tyle istotne, że odważne orzeczenia sądu warszawskiego bardzo często nie znalazłyby potwierdzenia w innych sądach w Polsce. Oznacza to tyle, że sąd uznany za właściwy nie może nie uznać ogłoszenia upadłości dokonanego przez sąd uznany później za niewłaściwy – jest ono w pełni skuteczne.

Postanowienie o przekazaniu sprawy do sądu właściwego z art. 19 ust. 4 Prawa Upadłościowego jest orzeczeniem niezaskarżalnym, a więc podlegającym niezwłocznemu wykonaniu. Zatem sąd upadłościowy w Warszawie wysyła akta sprawy do sądu uznanego za właściwy i ewentualne cofnięcie takiego wniosku (jeżeli dłużnik nie chce doprowadzić do rozpoznania sprawy w sądzie uznanym za właściwy) jest możliwe dopiero po przekazaniu sprawy do sądu uznanego za właściwy. Często bowiem dłużnik dowiaduje się o przekazaniu sprawy sądowi właściwemu zbyt późno, aby cofnąć wniosek jeszcze przed wysłaniem akt.

Koniecznym wydaje się zatem dokonywanie następujących czynności uprawdopodabniających Warszawę z przyległymi gminami jako miejsce zwykłego pobytu dłużnika poprzez:
1. Decyzję administracyjną o zameldowaniu dłużnika i umowę najmu lokalu mieszkalnego,
2. Prowadzenie korespondencji z wierzycielami pod adresem objętym właściwością sądu upadłościowego w Warszawie,
3. Umowa o pracę z pracodawcą mającym siedzibę w Warszawie bądź zakres terytorialny obowiązków pracowniczych,
4. Korespondencję z właściwym miejscowo ZUS / US.

Okoliczności wskazujące na pobyt zwykły dłużnika w Warszawie i okolicach nie muszą występować na długo przed złożeniem wniosku, jednakże krótki czas może poddać w wątpliwość realność pobytu i wskazywać na stwarzane pozory pobytu celem uzyskania właściwości miejscowej sądu upadłościowego.
Brak dostatecznych okoliczności wskazujących na warszawskie miejsce zwykłego pobytu i ewentualne przekazanie sprawy do sądu uznanego za właściwy to przede wszystkim strata czasu dłużnika (4-5 miesięcy), zwłaszcza jeżeli sąd upadłościowy, do którego przekazano sprawę ma oblicze nieprzychylne dłużnikom i złe statystyki ogłoszonych upadłości konsumenckich.

Dlatego składanie wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej do sądu upadłościowego w Warszawie, winno być dobrze przygotowane również od strony uzasadnienia właściwości miejscowej tego sądu.